Matematički simboli – šta znače i kako se koriste?

Šta su matematički simboli?

Predstavljaju se pomoću simbola kojima se, u skladu sa jezičkim pravilima, pripisuju konkretna značenja.

Upotreba matematičkih znakova omogućava brzo i sažeto zapisivanje složenih operacija, ali njihovo čitanje moguće je samo uz pravilno tumačenje pojedinačnih znakova.

Najčešće korišćeni matematički znakovi

Razlikujemo nekoliko vrsta matematičkih znakova koji se svakodnevno koriste u tipografiji. To su, između ostalog, simboli koji se primenjuju u logici i matematičkoj analizi, kao i simboli za označavanje, na primer, funkcija. Znakove čije poznavanje zahteva široko stručno znanje koriste specijalisti iz određenih oblasti.

Ipak, najpopularniji matematički znakovi jesu oni koji označavaju važne odnose i operacije, odnosno pre svega aritmetički simboli. Sposobnost njihovog tumačenja korisna je čak i osobama koje nisu matematičari. Među najčešće korišćenim znakovima ove vrste su:

Znak plus (+) i minus (−)

Ovi simboli koriste se za označavanje operacija sabiranja i oduzimanja, kao u primerima 10 + 5 = 15 ili 20 − 5 = 15. Imaju isti položaj i širinu kao i ostali matematički operatori. Simbol minusa često se označava i znakom crtice (-).

Znakovi jednakosti (=) i nejednakosti (≠, <, >, ≤, ≥)

Simbol jednakosti „=” postavlja se između elemenata koji su jednaki, na primer 2 + 2 = 4. Sa druge strane, pojedinačne znakove nejednakosti koristimo da označimo da dva elementa nisu jednaka, na primer:

• znak manje (<) pokazuje da su broj ili izraz koji mu prethode manji od onih koji slede nakon znaka, na primer 6 < 7;
• znak veće (>) pokazuje da su broj ili izraz koji mu prethode veći od onih koji slede nakon njega, na primer 7 > 6;
• simbol manje ili jednako (≤) znači da je element ispred znaka manji ili jednak elementu koji se nalazi iza njega, na primer 10 ≤ 11;
• simbol veće ili jednako (≥) znači da je element ispred znaka veći ili jednak elementu koji se nalazi iza njega, na primer 11 ≥ 11.

Znak za množenje (×) i deljenje (÷)

Znakovi „×” i „÷” koriste se u tekstovima za označavanje množenja i deljenja, odnosno osnovnih aritmetičkih operacija, na primer 5 × 2 = 10 i 10 ÷ 2 = 5. Ponekad se, naročito u rukom pisanom zapisu, simbol „÷” zamenjuje pojednostavljenim simbolom „:” ili razlomačkom crtom „/”, dok znak „×” može imati i oblik tačke „⋅”.

Ostali matematički simboli

Postoji i čitav niz matematičkih znakova koji se ređe koriste, pa su zbog toga manje prepoznatljivi. U takve simbole spadaju, na primer, znakovi:

• koji se koriste u matematičkoj logici, na primer simbol „&” označava konjunkciju i čita se kao „i”;
• koji se koriste u geometriji i topologiji, na primer „⟂”, koji označava normalnost, odnosno upravnost;
• koji se koriste u matematičkoj analizi, kao što je znak za stepen, na primer „2²”, što se čita „dva na kvadrat”;
• koji služe za označavanje skupova i struktura, na primer znak „Z” označava skup celih brojeva;
• koji ukazuju na konkretne funkcije, na primer „cos”, odnosno trigonometrijsku funkciju kosinus.

Sa ovakvim znakovima najčešće se susrećemo u stručnim tekstovima, naročito u udžbenicima i naučnim člancima. Ipak, važno je biti svestan njihovog postojanja i pravilno razlikovati pojedinačne simbole – tako će tumačenje brojnih tekstova postati još jednostavnije.